دامنه، اهداف و سوالات پایان نامه کدامند؟

سه جز مهم در فرآیند نگارش و انجام پایان نامه ها به خصوص در مقطع کارشناسی ارشد به بالا و به طور چشمگیر در انجام پایان نامه های مدیریت و علوم انسانی، می توان به دامنه مساله، اهداف و سوالات اصل و فرعی پایان نامه اشاره نمود.

در این مقاله قصد داریم تا با این 3 فاکتور مهم در فرآیند انجام پایان نامه بیشتر آشنا شویم.

دامنه مسأله پایان نامه

در یک پایان نامه، دامنه مسأله پایان نامه در سه حوزه محدوده موضوعي مسأله ، محدوده مکاني مسأله و محدوده زماني مسأله تحقيق قابل تعريف است. مثال:

موضوع پایان نامه: بررسي رابطه بين نظام آموزش مجازي در دانشگاه شهيد بهشتي و عملکرد آموزشي دانشگاه

قلمرو موضوعي : برنامه ريزي و اجراي آموزش مجازي دانشگاه و رضايت دانشجويان از عملکرد سيستم آموزش مجازي

قلمرو مکاني : دانشکده هاي مديريت و کامپيوتر دانشگاه شهيد بهشتي

قلمرو زماني : از زمان راه اندازي دوره ها تا سال 1387 

قلمرو جامعه آماري : استادان دوره ، گروه هاي علمي برگزار کننده ، و دانشجويان مرتبط

انجام دهنده پایان نامه مي تواند در بيانيه مسأله به دامنه آن اشاره کند ، همچنين مي تواند آن را به صورت جداگانه بيان کند . 

تدوين اهداف اصلی و فرعی پایان نامه

بخش اهداف پایان نامه تشکیل شده است از دو سری اهداف که شامل هدف اصلی پایان نامه و اهداف فرعی پایان نامه می باشد.

اهداف پایان نامه:  نتايج مورد انتظار حاصل از يک پایان نامه هستند. 

با توجه به تعريف دامنه موضوعي پایان نامه ، تعداد اهداف اصلي و فرعي مشخص مي شوند . در تدوين اهداف بايد به اصول صراحت ، ايجاز ، عدم تناقض ، تعدد مطلوب Optimum Multiplicity و تحقق پذيري توجه کرد .

در برخی پایان نامه ها گاهي اوقات طرح هاي تحقيقي آميزه اي از دو يا چند طرح هستند. دراين صورت بايد هدف کلي را به چند هدف کوچک تر تبديل کرد تا قابليت اجرا و کنترل داشته باشند .

اهداف اصلي بايد به طور مستقيم مرتبط با مسأله پایان نامه باشند .

براي مثال اگر مسأله تحقيق بررسي رابطه سرمايه اجتماعي و سرمايه فکري باشد .

هدف اصلي پایان نامه مي تواند به ترتيب زير بيان شود :

بررسي رابطه سرمايه اجتماعي و سرمايه فکري در شرکت / صنعت xzy

نکات مهم در تدوين اهداف اصلي و فرعي یک پایان نامه

با توجه به تعريف هدف / اهداف اصلي پایان نامه ، تعداد اهداف فرعي مشخص مي شوند . 

 اهداف فرعي بايد به طور مستقيم مرتبط با هدف / اهداف اصلي پایان نامه باشند .

براي مثال اهداف فرعي هدف اصلي پایان نامه مي توانند به ترتيب زير بيان شوند :

بررسي رابطه سرمايه اجتماعي و سرمايه انساني در شرکت / صنعت xzy  

بررسي رابطه سرمايه اجتماعي و سرمايه ساختاري در شرکت / صنعت xzy  

بررسي رابطه سرمايه اجتماعي و سرمايه رابطه اي در شرکت/ صنعت xzy  

تدوين سؤالات اصلی و فرعی پایان نامه

در اين بخش محقق بايد مسأله تحقيق را به صورت سؤالي مطرح کند . سؤالات تحقيق را مي توان به سه دسته تقسيم کرد :

1- سؤالات توصيفي : در اين گونه سؤالات از کلمات « چه مي باشد » ، « چيست » و « چگونه است » استفاده مي شود .

 براي مثال ، طرز تلقي دانشجويان درباره سيستم آموزش مجازي چيست ؟

2- سؤالات رابطه اي : دراين گونه سؤالات ، چگونگي رابطه دو يا چند متغير مورد سؤال قرار مي گيرد .

براي مثال ، آيا بين سرمايه اجتماعي و سرمايه فکري رابطه معني داري در شرکت / صنعت xzy وجود دارد ؟

 3- سؤالات تفاوتي يا مقايسه اي   : اين سؤالات با تفاوت يا مقايسه سطوح متغيرها سروکار دارند .

براي مثال ، آيا بين ميزان پيشرفت تحصيلي دانشجويان مجازي و دانشجويان روزانه تفاوت معني داري وجود دارد ؟

نکات مهم در تدوين سؤالات اصلی و فرعی پایان نامه

لازم به توضيح است که سؤالات تحقيق به صورت جهت دار بيان نمي شوند . سؤالات تحقيق پایان نامه پيش بيني کننده هيچگونه رابطه اي بين متغيرها نيست.

با توجه به تعريف دامنه موضوعي مسأله تحقيق و اهداف اصلي و فرعي آن ، سؤالات اصلي و فرعي تحقيق مشخص خواهند شد.

موضوع پایان نامه: بررسي رابطه سرمايه اجتماعي و سرمايه فکري

سؤال اصلي : آيا بين سرمايه اجتماعي و سرمايه فکري رابطه معني داري در شرکت / صنعت xzy وجود دارد ؟

  با توجه به اهداف فرعي پایان نامه سؤالات فرعي به ترتيب زير طرح مي شوند :

آيا رابطه معني داري بين سرمايه اجتماعي و سرمايه انساني در شرکت / صنعت xzy وجود دارد ؟

آيا رابطه معني داري بين سرمايه اجتماعي و سرمايه ساختاري در شرکت / صنعت xzy  وجود دارد ؟

آيا رابطه معني داري بين سرمايه اجتماعي و سرمايه رابطه اي در شرکت/ صنعت xzy وجود دارد  ؟